Category: Tefsir


U 108.  ajetu sure El-En’am, Uzvišeni veli:

وَلَا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَيَسُبُّوا اللَّهَ عَدْوًا بِغَيْرِ عِلْمٍ

„Ne grdite one kojima se oni, pored Allaha, klanjaju, da ne bi i oni nepravedno i ne misleći šta govore Allaha grdili…“

Rekao je imam Taberi: „ Allah Uzvišeni  je Poslaniku, sallallahu alejhi ve selleme, i vjernicima kazao: Nemojte vrijeđati one kojima  se mnogobošci klanjaju, pa da oni ne bi nesvjesno vrijeđali vašeg Gospodara, kao što se prenosi od Ibn Abbasa da su mnogobošci kazali:O Muhammede, ili ćete prestati omalovažavati naša božanstva ili ćemo i mi početi omalovažavati tvoga Gospodara. Nakon toga toga im je Allah zabranio vrijeđanje kipova .“

Od Katade se prenosi da su muslimani vrijeđali kipove i božanstva nevjernika , a oni su im uzvraćali, pa im je  zabranjeno  da budu uzrok vrijeđanja  Allaha.

(Tefsiru-Taberi 12/33-34)

 

Rekao je imam Kurtubi: ”Allah zabranio vrijeđanje kipova i božanstava koje nevjernici obožavaju  jer je znao da će tim postupkom oni samo se još više okrenuti od Islama i još više će ga vrijeđati.“

Dalje nastavlja Kurtubi: “Ovaj propis još traje, jer kada god postoji bojazan da  nevjernici vrijeđaju Islam i Poslanika, sallallahu alejhi ve selleme, zabranjeno je muslimanima da vrijeđaju  njihove svetinje kao što su krst, vjera i objekti gdje ispoljavaju svoju vjeru.  U ovom ajetu je dokaz obaveznosti spriječavanja i napuštanja svega što vodi ka zlu .“

(El-Džami'u  li ahkami-l-Kur'an, 7/61)

 

Preveo:Senad Muhić

U 33.ajetu sure El-Ahzab (saveznici), Uzvišeni veli:

 إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا

„Allah želi da od vas , o porodico Poslanikova, grijehe odstrani i da vas potpuno očisti.“

Na koga se misli kada se spomene izraz „Poslanikova porodica-ehlu-l-bejt“?

Komentatori Kur’ana imaju različite stavove kada se radi o ovome pitanju.

 

Prvi stav: U Poslanikovu porodicu ulaze : Poslanik, sallallahu alejhi ve selleme, Alija, Fatima, Hasan i Husejn, Allah sa njima bio zadovoljan.

Dokazi:

1.Ebu Se'id El Hudri prenosi da je Poslanik, sallallahu alejhi ve selleme, kazao: „Ovaj ajet se odnosi na pet osoba:Mene, Aliju, Hasana, Husejna i Fatimu.“

2.Od Enesa se prenosi da je Poslanik, sallallahu alejhi ve selleme, šest mjeseci prolazio pored kuće Fatime, i svaki puta kada bi išao na namaz govorio bi im: Namaz o porodico Poslanika, Allah želi da od vas , o porodico Poslanikova, grijehe odstrani i da vas potpuno očisti.“

3. Od Ummu Seleme se prenosi da su  jedne prilike bili kod nje Poslanik, sallallahu alejhi ve selleme, Alija, Fatima, Hasan i Husejn, te nakon što su jeli, zaspali su, pa ih je Poslanik pokrio i rekao: „Allahu moj, ovo je moja porodica, pa ih očisti.“

Drugi stav: Ajet se odnosi na žene Poslanika, sallallahu alejhi ve selleme.

Dokazi:

1.Prenosi Alkame da je Ikrime jedne prilike na pijaci dozivao ljude, citirao im ovaj ajet i govorio:“Ovaj ajet se odnosi na Poslanikove žene posebno.“

(Tefsiru-Taberi,20/263, 267)

 

Preveo Senad Muhić

1.Pohvalno je nakon što se prouči Fatiha sa stajanjem na harfu „nun u riječi:Veleddalin,  kazati „amin“, kako bi se napravila razlika između onoga što je dio i što nije dio sure Fatihe

2.Prenosi se od Ebu Hurejre da je Poslanik, sallallahu alejhi ve selleme, kazao: „Kada imam kaže „amin“ i vi to recite, jer onome čije se aminanje poklopi sa aminanjem meleka, biće oprošteni prijašnji grijesi.“

3.Značenje „amin“ kod većine islamskih učenjaka je: Allahumme istedžib lena tj.Allahu, uslišaj. Dok neki drugi vele da je amin Allahovo ime.

4.Riječ „amin“ se može izgovarati na dva načina:

Prvi način: Aaamiiin-sa dužinom na harfu A

Drugi način:Bez dužine na harfu amiiin, tj.emiiin

Pogrešno je izgovarati „amin“ sa tešdidom na slovu (m)-ammin

5.Islamski učenjaci se razilaze da li imam treba da izgovori te riječi i da li treba glasno da ih izgovori.

Mezheb imama Šafije i Malika smatra da treba, dok učenjaci Kufe smatraju da ne treba da izgovara glasno.Ovaj stav zastupa i imam Taberi.

6.Sljedbenici imama Ebu Hanife kažu da je preče da se „amin“ ne izgovara glasno, nego da je bolje u sebi, jer to spada u dovu, a Allah Uzvišeni veli: “Molite Gospodara svoga ponizno i tiho.“

7.Riječ „ amin“ nije niko prije našeg ummeta koristio osim Musa i Harun.

(Tefsir-l-Kurtubi, 1/169-175)

 

Preveo:Senad Muhić

Po pitanju značenja mudrosti u ovome ajetu, komentatori Kur’ana spominju jedanaest tumačenja. U nastavku ćemo spomenuti ta tumačenja i pored njih spomenuti islamske učenjake koji ih zastupaju:

1.Kur'an- Ibn Mesud, Mudžahid, Dahhak, Mukatil,

2. poznavanje Kur'ana, derogiranih i derogirajućih ajeta, zatim poznavanje jasnih i manje jasnih ajeta, te poznavanje onoga što se Kur'anom dozvoljava i što se njime zabranjuje- Ibn Abbas,

3.vjerovjesništvo-Ibn Abbas

4.razumjevanje Kurana-Ebu-l-Alijje, Katade,

5.znanje i razumjevanje-Mudžahid,

6.preciznist i tačan govor-Mudžahid,

7.bogobojaznost-Hasan El Basri,

8.strahopoštovanje-Rebi'a b.Enes,

9.razumjevanje vjere-Ibn Zejd,

10.razumjevanje-Šerik,

11.znanje i postupanje po njemu-Ibn Kutejbe.

(Ibn-l-Dževzi, Zadu-l-mesiri fi ilmi-t-tefsiri, 1/242)

Rekao je imam Taberi u vezi ajeta: “On da je kome hoće preciznost i tačnost i riječima i djelima, a kome to bude podareno, podareno mu je mnogo dobro.“

(Tefsiru-t-Taberi, 5/576)

Nakon ovih riječi imam Taberi nastavlja i spominje stavove komentatora Kurana po pitanju ovoga ajeta ( a koji su već spomenuti), kaže: “Svi spomenuti stavovi ulaze pod značenje onoga što smo kazali u vezi ajeta, jer preciznost i tačnost se postiže samo uz poznavanje, učenje, razumjevanje…“

(Tefsiru-t-Taberi, 5/579)

Sa arapskog preveo:Senad Muhić

 

 

 

Rekao je hafiz Ibn Kesir, prenoseći riječi imama Mudžahida: “Značenje ajeta jeste da gdje god se Allah spomene, tu se zajedno sa Njim spominje i Poslanik, sallallahu alejhi ve selleme.”

Rekao je Katade: “Allah je uzdigao spomen Poslanika, sallallahu alejhi ve selleme, i na ovome, a i na onome svijetu i nema hatiba niti onoga koji klanja, a da ne kaže: Svjedočim da je samo Allah taj koji zaslužuje da se obožava, i da je Muhammed Allahov poslanik.”

Enes, Allah sa njim bio zadovoljan, prenosi predaju u kojoj se navodi da je Poslanik, sallallahu alejhi ve selleme kazao: “O Gospodaru, nije prije mene bio vjerovjesnik, a da ga nisi počastio. Ibrahima si učinio svojim prijateljem, Musa je razgovarao sa Tobom, Davudu si potčinio brda, a Sulejmanu vjetar i šejtane, Isa je tvojom voljom oživljao mrtve, pa šta si meni podario? Tada je Gospodar rekao:Zar ti nisam dao bolje od svega toga, tj.niko Mene ne spomene, a da i tebe ne spomene zajedno sa Mnom…”

Prenosi Begavi od Ibn Abbasa i Mudžahida da se pod spomenom u ovom ajetu misli na ezan, tj.ime Poslanika, sallallahu alejhi ve selleme, se u njemu spominje…(Tefsiru-l-Kur'ani-l-azim, 4/674)

Tumačeći ovaj ajet imam Nesefi veli: “Poslanikov, sallallahu alejhi ve selleme, spomen uzdignut je tako što se spominje zajedno sa Allahom Uzvišenim prilikom izgovaranja kelimei šehadeta, ezana, ikameta, hutbi, tešehhuda (sjedenja u namazu).” (Medariku-t-tenzili ve hakaiku-t-tevili, 2/764)

Isto ovo tumačenje navodi i imam Sujuti u svome tefsiru Ed-Durru-l-Mensur, 6/615

Preveo:Senad Muhić

Jedna od osobina vjernika koju Allah spominje u Kur’anu jeste i ona o kojoj govori u 72. ajetu sure Furkan: ”i oni koji ne svjedoče lažno (la ješhedune-z-zure), i koji, prolazeći pored onoga što ih se ne tiče, prolaze dostojanstveno.”

 Ibn Kesir u svome tefsiru navodi riječi Ebu-l- ‘Alije, Tavusa, Muhammeda b.Sirina, Dahhaka i Rebi’e b.Enesa u kojima kažu da se izraz la ješhedune-z-zure odnosi na to da vjernici ne prisustvuju praznicima mušrika (mnogobožaca).” (Ibn Kesir, Tefsiru-l-Kur'ani-l-azim, str.1367)

Imam Kurtubi u svome tefsiru spominje predaju Ibn Abbasa u kojoj se veli da se dio ajeta la ješhedune-z-zure odnosi na to da vjernici ne učestvuju u praznicima koje obilježavaju mnogobošci. (El-Džami’u li ahkami-l-Kur’an, 13/78)

Ibn-l-Dževzi tumačeći dio ajeta u kojem se kaže:la ješhedune-z-zure, navodi osam stavova, a jedan od njih je i stav Rebi'e b.Enesa u kojem se kaže da se on odnosi na to da vjernici ne prisustvuju praznicima koje obilježavaju mušrici.(Zadu-l-mesiri fi ilmi-t-tefsiri, str.1024)

Imam Begavi u svome tefsiru prenosi predaju od Mudžahida koji kaže da izraz la ješhedune-z-zure znači da vjernici ne obilježavaju praznike mnogobožaca.(Me'alimu-t-tenzili, str.934)

 Rekao je Imam Sujuti: “Prenosi Hatib od Ibn Abbasa da riječi la ješhudune-z-zure znače:Ne prisustvuju praznicima koje slave mnogobošci.“(Ed-durru-l-mensur, 6/282)

 Rekao je Ibn-l-Kajjim: “Spomenutim ajetom imam Ahmed je dokazivao zabranu prisustvovanja praznicima nevjernika.”

 (Ahkamu ehli-z-zimmeti 3/1244)

Prenosi se od Usame b. Zejda da je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve selleme, rekao:”Svi spomenuti u ajetu su pripadnici ummeta.”

Spominje se da je Omer, r.a., jedne prilike citirao ovaj ajet, a onda prenio govor Poslanika, sallallahu alejhi ve selleme: ”Oni koji su među nama svojim djelima druge nadmašili su prvaci, oni kojima su djela podjednaka će biti spašeni, a onima koji su se prema sebi ogriješili biće oprošteno.”

Od Ebu Derdaa se prenosi da je Poslanik, sallallahu alejhi ve selleme, proučio ovaj ajet, aonda kazao: ”Oni koji su svojim djelima druge nadmašili će ući u džennet bez polaganja računa, a oni čija su djela podjednaka lahko će račun položiti, a oni koji su se prema sebi ogriješili biće zaustavljeni na mjestu dok ih tuga ne obuzme, pa će nakon toga ući u džennet. 

 

Rekao je Ukbe b. Suhban :” Upitao sam Aišu o ovom ajetu, pa je kazala: ’O sinko moj, svi su oni u džennetu.Oni koji su druge pretekli svojim dobrim djelima su već bili u vremenu Poslanika, sallallahu alejhi ve selleme, i  to su oni kojima je on posvjedočio da če biti džennetlije. Oni čija su djela podjednaka su ljudi koji budu slijedili njega sve dok ga na sretnu, a oni koji su se prema sebi ogriješili , pa to su ljudi kao što smo  ja i vi. Ubrojala je sebe među one koji su se preme sebi ogriješili.”

Prenosi se od Mudžahida, Hasana i Katade: ”Oni koji su se prema sebi ogriješili su nesretni, oni čija su djela podjednaka su sretni, a oni koji su druge nadmašili su prvaci.”

Od Ibn Abbasa se prenosi da je kazao: “Onaj koji je druge pretekao je iskreni vjernik, onaj čija su djela podjednaka je onaj koji se pretvarao, a onaj ko se prema sebi ogriješio je poricatelj Allahove blagodati, ali sve tri skupine su od stanovnika dženneta, jer Allah Uzvišeni u nastavku veli:”edenske prerivoje u koje će ući..”

Spominje se da je Hasan rekao:”Oni koji su druge pretekli su ljudi čijih dobrih djela ima vise nego loših…”

 

Imam Begavi, Me’alimu-t-tenzili, 3/694, 695

 

Preveo:Senad Muhić

Od Ebu Umame  se prenosi da je Poslanik, sallallahu alejhi ve selleme, rekao: “Ko bude učio ajet-l-kursijj nakon svakog farz namaza od dženneta ga ne odvaja osim smrt.” (Hadis bilježi Nesai, a ispravnim ga je ocijenio Ibn Hibban, dok u predanju kod Taberanija stoji: “Ko bude proučio suru Ihlas.” (Fethu-l-Gaffar El-džami'u li ahkami sunneti nebijjina-l-muhtar, 1/391)

Bilježi ga Taberani u djelu Mu'džemu-l-kebir i Mu'džemu-l-evsat  putem mnogih lanaca prenosilaca, a jedan od njih je dobar.(Vidi:Hejsemi, Medžme'u-z-zevaid,10/102)

Od Hasana b.Alije se prenosi da je Poslanik, sallallahu alejhi ve selleme, rekao: “Ko bude učio ajet-l-kursijj nakon svakog farz namaza biće pod Allahovim okriljem sve dok sljedećeg namaza.” (Taberani, Mu'džemu-l-Kebir, sa dobrim lancem prenosilaca.Vidi:Hejsemi, Medžme'u-z-zevaid, 2/148)

I ne ogovarajte jedni druge!

Rekao je Uzvišeni: “I ne ogovarajte jedni druge! Zar bi nekom od vas bilo drago da jede meso umrloga brata svoga, a vama je to odvratno…”(el-hudžurat, 12) 

Rekao je Imam Kurtubi: “Allah poredi ogovaranje sa jedenjem mrtvog mesa, jer mrtvac ne zna ukoliko se njegovo meso jede, kao što ni onaj koji se ogovara ne zna da ga neko ogovara, a Ibn Abbas veli: ‘Allah poredi jedenje mesa sa ogovaranjem jer jedenje mesa mrtvaca je zabranjeno, a takodjer je u vjeri zabranjeno ogovaranje.”(Tefsirul Kurtubi, 16/335)

Kaze Hafiz Ibn Kesir: “Kao što prezirete jedenje mesa mrtvaca isto tako prezirite ogovaranje jer je kazna za to puno veća…”(Tefsiru ibn Kesir,4/215)

Tumačenje ajeta: “Sagradite na ulazu u nju (pećinu) ogradu, Gospodar njihov najbolje zna ko su oni. A onda oni do čijih se riječi najviše držalo rekoše: Napravićemo na ulazu u nju(pećinu) bogomolju. “(El-Kehf,21)

 

1.Rekao je Imam Ibn Kesir:

“Imam Taberi navodi dva stava po pitanju onih koji su kazali: Napravićemo na ulazu u nju(pećinu) bogomolju:

Prvi stav: To su kazali muslimani

Drugi stav: To su kazali mnogobošci, a Allah najbolje zna.

Ajet ukazuje da su ove riječi  kazali oni koji imaju uticaj i do čijih se riječi držalo, međutim da li je ovo što su kazali pohvalno ili ne je za razmišljanje,  jer Poslanik sallallahu alejhi ve selleme veli: “Allah je prokleo židove i kršćane koji su uzeli grobove svojih vjerovjesnika kao bogomolje.“

Dakle,upozorio je na ono što su radili.

Također je preneseno od Omera r.a.da je naredio da se kabur  Danijala a.s., nakon što je pronađen u Iraku, sakrije od ljudi…“

(Ibn Kesir, Tefsiru-l-Kur'ani-l-azim, str.1150-1151 ,izdavač Daru Ibn Hazm, prvo izdanje, Bejrut, 1420 h-2000 )

2.Tumačeći spomenuti ajet, odnosno zabrani izdradnje bogomolja na kaburovima, imam Kurtubi navodi nekoliko predaja koje govore o tome:

-„Kada među njima umre  dobar čovjek, oni mu na grobu sagrade bogomolju i na njoj naslikaju slike.Oni su najgora stvorenja kod Allaha na Sudnjem danu.“

A zatim kaže Kurtubi: “Muslimanima je zabranjeno da uzimaju kaburove poslanika i učenjaka kao bogomolje.“

-„Nemojte klanjati okrenuti prema kaburovima i nemojte na njima sjediti.“

-Allahova se srdžba povećala ma one koji su kaburove svojih vjerovjesnika i dobrih ljudi uzeli kao bogomolje.“

-„Allah je prokleo židove i kršćane koji su od kaburova vjerovjesnika načinili bogomolje.“

-„Zabranio je Poslanik da se gradi na kaburovima.“

(Tefsiru-l-Kurtubi,10/330 ,izdavač Daru-l-kitabi-l-arabi, Bejrut,  treće izdanje,1421-2000)